ప్రజాస్వామ్య బలిపీఠంపై ‘స్వేచ్ఛాయుత, నిష్పక్షపాత’ ఎన్నికలు

భారతదేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో ఎన్నికలు అనగానే ప్రజల ఆకాంక్షలకు ప్రతిరూపంగా నిలవాల్సిన పవిత్ర ప్రక్రియ గుర్తుకు వస్తుంది. రావాలి కూడా. అది స్థానిక సంస్థలైనా, రాష్ట్ర శాసనసభలైనా, లేదా పార్లమెంట్ సాధారణ ఎన్నికలైనా—ప్రజలు తమ ఓటు హక్కు ద్వారా పాలకులను ఎన్నుకునే ప్రక్రియ అత్యంత పారదర్శకంగా జరగాలి. కానీ, ఇటీవల ముగిసిన స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల పరిణామాలను పరిశీలిస్తే, ప్రజాస్వామ్యానికి పట్టిన గ్రహణం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఓటు వేయడానికి వెళ్లే సామాన్యుడు ఎందుకు భయపడాలి? పోలింగ్ ఏజెంట్లను ఎందుకు కొట్టాలి? నామినేషన్ పత్రాలను ఎందుకు తగలబెట్టాలి? అనే ప్రశ్నలు నేడు ప్రతి ఒక్కరినీ కలచివేస్తున్నాయి.

భయానక వాతావరణం – ప్రజలు, పోలింగ్ ఏజెంట్లు ఎందుకు భయపడాలి?

ఎన్నికల రోజున పోలింగ్ బూత్ అనేది ప్రజల హక్కులకు ప్రతీకగా నిలవాలి. కానీ, ఇటీవల జరిగిన స్థానిక ఎన్నికల్లో చాలా చోట్ల అది భయానక వాతావరణాన్ని తలపించింది. ఓటర్లను, స్వతంత్ర పోలింగ్ ఏజెంట్లను బెదిరించడం, భౌతిక దాడికి పాల్పడటం లాంటి ఘటనలు ప్రజాస్వామ్య మనుగడకే పెను మునుపు తెచ్చాయి.

పోలింగ్ ఏజెంట్లు అంటే ఎన్నికల్లో పారదర్శకతను కాపాడే కంచె లాంటి వారు. అటువంటి వారిని బూత్ల నుంచి తరిమేయడం లేదా దాడులకు పాల్పడటం ద్వారా అధికార, ప్రతిపక్షాల కండబలం ఏ స్థాయిలో ఉందో అర్థమవుతోంది. సామాన్య ఓటరు తన హక్కును స్వేచ్ఛగా వినియోగించుకోకుండా, భయంతో ఇంటికే పరిమితమయ్యేలా చేసే ఈ కుట్ర ఎన్నికల పవిత్రతను పూర్తిగా మంటగలుపుతోంది.

నామినేషన్ల పర్వంలో అరాచకం – పత్రాల దహనం ,అడ్డుగింపులు

ఎన్నికల పోలింగ్ రోజు జరిగే హింస కంటే ముందే, నామినేషన్ల ప్రక్రియ నుంచే రిగ్గింగ్ రాజకీయాలు మొదలవుతున్నాయి. ఇటీవల జరిగిన స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో నామినేషన్ పత్రాలను చింపడం, తగలబెట్టడం, ప్రత్యర్థి అభ్యర్థులు రిటర్నింగ్ అధికారి కార్యాలయాలకు రాకుండా భౌతికంగా అడ్డుకోవడం లాంటి దిగ్భ్రాంతికర ఘటనలు చూశాము.

ఏకగ్రీవాల ముసుగులో దౌర్జన్యం – ప్రత్యర్థులు నామినేషన్ వేయకుండా బెదిరించి, బలవంతంగా విరమింపజేసి, ఎన్నికలకు ముందే గెలుపొందామనే కృత్రిమ వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నారు.

వ్యవస్థల వైఫల్యం – నామినేషన్ పత్రాలు మాయమవడం, అధికార పార్టీ ఒత్తిళ్లతో అధికారులు వాటిని ఏకపక్షంగా తిరస్కరించడం ప్రజాస్వామ్య మూలాలకే తూట్లు పొడుస్తోంది.

ఓటును అమ్ముకునే దుస్థితి – కానుకలు, నగదు పంపిణీ

స్థానిక సంస్థల నుంచి పార్లమెంట్ ఎన్నికల వరకు నేడు ఎన్నికలు అంటేనే డబ్బు, మద్యం, ఖరీదైన బహుమతుల పంపిణీగా మారిపోయింది. అధికార, ప్రతిపక్ష పార్టీలు అనే తేడా లేకుండా ఓటర్లను ప్రలోభపెట్టడానికి విపరీతంగా ధనాన్ని వెదజల్లుతున్నాయి.

ప్రజల సమస్యల పరిష్కారం, అభివృద్ధి ఎజెండాగా కాకుండా, ఓటును ఒక సరుకులా కొనుగోలు చేసే సంస్కృతి బలపడింది. ఎన్నికల్లో వేల కోట్లు ఖర్చు పెట్టి గెలిచే నాయకులు ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉంటారనుకోవడం భ్రమే అవుతుంది. ఇది పేదరికంతో అలమటించే సామాన్యుడి బలహీనతను రాజకీయ పార్టీలు తమ స్వార్థానికి వాడుకుంటున్న తీరుకు అద్దం పడుతోంది.

ఓట్ల లెక్కింపు , బ్యాలెట్ బాక్సుల భద్రతపై నీలి నీడలు

ఎన్నికల నిర్వహణలో యంత్రాల భద్రత, బ్యాలెట్ పెట్టెల సీలింగ్, ఓట్ల లెక్కింపు ప్రక్రియ పారదర్శకంగా జరగడం అత్యంత ముఖ్యం. కానీ, బ్యాలెట్ పెట్టెలు సరిగ్గా సీల్ చేయకపోవడం, ఈవీఎంల భద్రతపై అనుమానాలు వ్యక్తమవడం, కౌంటింగ్ కేంద్రాల వద్ద అకస్మాత్తుగా ఉద్రిక్తతలు చెలరేగడం ఎన్నికల సంఘం నిష్పక్షపాతతను ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయి. అధికార యంత్రాంగం నిరుత్సాహపడటం వల్ల ప్రజల్లో ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థపై నమ్మకం సన్నగిల్లుతోంది.

మీడియా పక్షపాతం – నిజాల గొంతు నొక్కుతుండటం

ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్థూపమైన మీడియా, ఎన్నికల సమయంలో కొన్నిసార్లు నిర్దిష్ట పార్టీలకూ కొమ్ముకాయడం ఆందోళనకరం. ప్రజా సమస్యలు, నిరుద్యోగం, స్థానిక అభివృద్ధి వంటి అసలు విషయాలు మరుగునపడి, కేవలం రాజకీయ కక్షసాధింపులు, ప్రచార ఆర్భాటాలకే ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. ఈ పక్షపాత వైఖరి వల్ల నిజమైన వార్తలు ప్రజలకు చేరకుండా, ఓటర్లు తప్పుదారి పట్టే ప్రమాదం ఉంది.

ప్రజాస్వామ్యాన్ని రక్షించుకోవాల్సిన బాధ్యత

ఇటీవల జరిగిన స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు మన దేశ ఎన్నికల వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న ముప్పును మరోసారి కళ్ళకు కట్టాయి. భయం నీడన, ధన ప్రభావంతో, కండబలంతో జరిగే ఎన్నికలు ఎప్పటికీ నిజమైన ప్రజాస్వామ్యాన్ని అందించలేవు. ఎన్నికల సంఘం మరింత కఠినంగా వ్యవహరించి, తప్పు చేసిన వారిపై నిష్పక్షపాత చర్యలు తీసుకున్నప్పుడే ప్రజల్లో భయం తొలగుతుంది. ఓటు హక్కు నిజమైన ఆయుధంగా మారాలంటే, ప్రతి పౌరుడు చైతన్యవంతమై, ఈ అరాచక రాజకీయాలను ముక్తకంఠంతో వ్యతిరేకించాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.

‘Free and Fair’ Elections on the Altar of Democracy

In India’s democratic system, elections should be a sacred process—a true reflection of the people’s aspirations. Whether for local bodies, state legislative assemblies, or the national Parliament, the process by which citizens elect their representatives through their right to vote must be entirely transparent. However, an examination of the recent local body elections reveals a dark shadow cast over democracy. Why should an ordinary citizen feel afraid to go and cast their vote? Why are polling agents being assaulted? Why are nomination papers being set on fire? These questions weigh heavily on everyone’s mind today.

An Atmosphere of Terror – Why Should Citizens and Polling Agents Live in Fear?

On election day, a polling booth should stand as a symbol of the people’s rights. Yet, in many instances during the recent local elections, these booths became sites of terror. Incidents involving the intimidation of voters and independent polling agents, along with acts of physical violence, pose a grave threat to the very survival of democracy.

Polling agents serve as a safeguard—a protective barrier—ensuring transparency in the electoral process. The fact that they are being driven out of polling booths or subjected to physical attacks speaks volumes about the extent to which political parties—both in power and in the opposition—are willing to rely on brute force. This conspiracy—which prevents ordinary voters from exercising their rights freely and forces them to stay home out of fear—completely undermines the sanctity of the electoral process.

Chaos during the nomination phase – destruction of documents and obstruction.

Rigging begins long before the actual day of polling; it starts as early as the nomination process. In recent local body elections, we witnessed shocking incidents, such as the tearing and burning of nomination papers, and the physical obstruction of rival candidates to prevent them from reaching the offices of the returning officers.

Coercion under the guise of ‘unanimous’ elections- by threatening opponents and forcing them to withdraw their nominations, perpetrators create a fabricated atmosphere of victory well before the elections even take place.

Systemic failure-
the disappearance of nomination papers and the arbitrary rejection of documents by officials—under pressure from the ruling party—strike at the very foundations of democracy.

The deplorable commodification of the vote- the distribution of gifts and cash.

From local body elections to parliamentary polls, the electoral process has effectively devolved into the distribution of money, liquor, and expensive gifts. Both ruling and opposition parties are spending vast sums of money to entice and influence voters. Instead of focusing on resolving public issues and an agenda for development, a culture has taken root where votes are treated as commodities to be purchased. It is a delusion to expect that leaders who spend thousands of crores to win elections will remain accountable to the people. This reflects how political parties exploit the vulnerabilities of the common man—who struggles with poverty—for their own selfish interests.

Shadows of doubt over vote counting and the security of ballot boxes

In the conduct of elections, the security of the equipment used, the proper sealing of ballot boxes, and a transparent vote-counting process are of paramount importance. However, instances such as the improper sealing of ballot boxes, concerns regarding the security of EVMs (Electronic Voting Machines), and sudden flare-ups of tension at counting centers cast doubt on the impartiality of the Election Commission. The perceived failure of the administrative machinery is eroding public trust in the democratic system.

Media bias – Silencing the truth

It is deeply concerning that the media—the fourth pillar of democracy—sometimes aligns itself with specific political parties during elections. Genuine issues—such as public grievances, unemployment, and local development—are sidelined, while the focus shifts entirely toward political vendettas and sensationalist propaganda. This biased approach risks preventing the truth from reaching the public and could lead voters astray.

The Responsibility to Protect Democracy

The recent local body elections have once again highlighted the threats facing our nation’s electoral system. Elections conducted under the shadow of fear, or influenced by money and brute force, can never foster a genuine democracy. Public fear can only be dispelled if the Election Commission acts with greater firmness and takes impartial action against those who commit wrongdoing. For the right to vote to become a truly effective instrument, every citizen must become vigilant; the time has come to raise a collective voice against such lawless political practices.